اگزما | همه چیز درباره آن
علت اگزما
اگزما یا درماتیت آتوپیک جزو بیماری های پوستی التهابی است که باعث خارش، خشکی، قرمزی و ترک های پوستی می شود. هنوز متخصصان نتوانسته اند علت دقیق این بیماری را کشف کنند اما عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. در بیشتر افرادی که زمینه و استعداد ژنتیکی دارند، اگزما بیشتر دیده می شود. سیستم ایمنی بدن در این افراد بیش از حد به عوامل محیطی و محرک های خارجی واکنش نشان می دهد که منجر به التهاب پوست می شود.
یکی از نقص های ژنتیکی که در به وجود آمدن این عارضه اثر گذار است نقص در سد پوستی است. این سد، پوست را در برابر عوامل خارجی محافظت می کند. وجود نقص در قسمت محافظتی پوست باعث از دست رفتن آب و ورود آلرژن ها و مواد تحریک کننده به پوست می شود.
عوامل محیطی مانند خشکی هوا، تغییرات آب و هوایی، استفاده از مواد شیمیایی قوی، مواد شوینده و حتی استرس در ایجاد علائم اگزما نقش دارند. آلرژن ها در گرده گیاهان، گرد و غبار و برخی مواد غذایی وجود دارند. همچنین عفونت های قارچی و باکتریایی هم می توانند باعث ایجاد این عارضه در پوست های ملتهب و مستعد به عفونت شوند. با کنترل محرک ها و استفاده از درمان های موضعی و دارو ها، می توان علائم بیماری را تا حد زیادی کاهش داد.
انواع اگزما
علت و عوامل تاثیر گذار در بروز این بیماری را توضیح دادیم، در ادامه انواع مختلف اگزما و علائم آن را توضیح می دهیم.
درماتیت آتوپیک
یکی از شایع ترین نوع این عارضه است که اغلب در کودکان دیده می شود. در این اگزما پوست خشکی و خارش شدید می گیرد و به دلیل عوامل محیطی و ژنتیکی ایجاد می شود. در این نوع اگزما پوست در حالت مستعد و آسیب دیده است و به موادی مثل صابون ها و آلرژن های محیطی واکنش نشان می دهد.
اگزمای تماسی
یکی از انواعی است که بسیاری از افراد به آن مبتلا می شوند. این عارضه پوستی زمانی ایجاد می شود که پوست مستقیما در تماس با مواد تحریک کننده و آلرژن ها قرار می گیرد. علاوه بر آن اگزمای تماسی می تواند در اثر تماس با مواد شیمیایی، مواد شوینده یا حتی بعضی از فلزات ایجاد شود. علائم آن التهاب و قرمزی پوست است ولی گاهی اوقات می تواند آنقدر شدید باشد که پوست ترک خورد و خارش و خشکی شدید بگیرد.
اگزمای سکه ای
نوع دیگری است که معمولا با لکه های دایره ای شکل و سکه مانند روی پوست ظاهر می شود. این بیماری معمولا در هوای سرد و خشک ایجاد می شود و بیشتر در سالمندان دیده می شود. اگزمای سبورئیک معمولا در مناطقی که چربی بیشتر است مانند پوست سر بروز می کند که با التهاب و پوسته پوسته شدن همراه است.
اگزمای واریسی
در افرادی که مشکلات گردش خون دارند در قسمت پا ها دیده می شود. در این حالت، پوست اطراف ورید های واریسی ملتهب و ضخیم می شوند و حتی ممکن است زخم های پوستی نیز دیده شوند.
علائم اگزما
معمولا علائمی همراه با خارش و التهاب دارد. با این حال بسته به نوع و مرحله بیماری علائم متفاوت هستند. اولین و مهم ترین علائم این بیماری خارش شدید است، خارش به قدری زیاد است که باعث خراشیدگی پوست و ایجاد زخم های سطحی می شود. علاوه بر خارش، خشکی و قرمزی پوست در بیماران مبتلا به این عارضه دیده می شوند. در موارد خیلی شدید، پوست ممکن است پوسته پوسته شود و یا ترشحات شفاف از ترک های پوستی خارج شوند که نشان دهنده عفونت است.
با گذشت زمان پوست مبتلا به اگزما ممکن است ضخیم تر یا به اصطلاح لیکنیفیکاسیون شود که به دلیل خاراندن مکرر است. این عارضه ممکن است در هر ناحیه ای از بدن دیده شود. اما به طور معمول در دست ها، پشت زانو، صورت، گردن و مچ ها دیده می شود. تاول ها یکی دیگر از علائم آن هستند و در افرادی که پوست خشک دارند، بیشتر دیده می شوند. علائم آن به صورت دوره ای هستند و بسته به نوع و شدت علائم، مدت زمان درمان می تواند متغیر باشد.
درمان اگزما
اولین قدم برای درمان اگزما مرطوب نگه داشتن پوست است. مرطوب کننده ها می توانند پوست را مرطوب نگه دارند و از تشدید خشکی و ترک خوردگی آن جلوگیری کنند. هنگام خرید، مرطوب کننده و کرم های فاقد عطر و مواد شیمیایی را انتخاب کنید چرا که کرم های معطر باعث تحریک پوست می شوند.
در موارد شدید این بیماری، پزشکان دارو های موضعی مانند کورتیکواستروئید تجویز می کنند. این دارو التهاب را کاهش می دهد و خارش پوست را برطرف می کند. افرادی که با دارو های موضعی بهبود نمی یابند دارو های خوراکی یا تزریقی مثل آنتی هیستامین ها تجویز می شوند.
علاوه بر استفاده کردن از دارو، دوری از محرک های محیطی می تواند تا حد زیادی علائم آن را کاهش دهند. محرک ها شامل آلرژن ها، صابون های قوی و استرس هستند. در مواردی که این عارضه با عفونت همراه است، پزشک متخصص آنتی بیوتیک هم تجویز می کند. درمان اگزما نیاز به تداوم و پیگیری مداوم دارند و معمولا دوره بهبود بیماری طولانی مدت است.
پیشگیری از اگزما
پیشگیری از اگزما به کاهش تحریکات پوستی و جلوگیری از تشدید شدن علائم کمک می کند. همانطور که قبلا اشاره کردیم یکی از راهکار ها، مرطوب نگه داشتن پوست است. استفاده از کرم ها به حفظ رطوبت پوست کمک بسیار زیادی می کند. پوشیدن لباس های نازک و نخی می تواند پوست را کمتر تحریک کند. استحمام منظم با آب ولرم و خشک کردن پوست با ملایمت، برای تمیز نگه داشتن پوست توصیه می شود.
کاهش استرس در پیشگیری از اگزما بسیار موثر است. استرس باعث تشدید این عارضه می شود. به طور کلی تغییرات کوچک اما مداوم در سبک زندگی پوست را در وضعیت بهتری قرار می دهد و علائم این بیماری را کاهش می دهد.